All posts by Hikmat Nuri

Қуш бўлиб кўринган жин …

Савол: Кечаларнинг бирида ўн беш ёшли укам Жанубдаги қишлоқ сойларидан бирида кетар экан қуш каби гавдаланган бир нарсани кўрибди. У нарса укам билан бир километрча юрибди. Бундан кейин укамда қаттиқ депрессия пайдо бўлиб, гапира олмай қолди. Укамнинг кейинроқ айтишича, у нарса укамнинг гоҳ ўнг, гоҳ чап, гоҳ олд, гоҳ эса орқа томонидан юриб борибди. Укам бир неча марта Аллоҳ таолони тилга олишга ҳаракат қилсада, кучи етмабди. Сўнгра у нарсадан узоқлашай деса, бунинг ҳам имкони бўлмабди. Нарса бирдан ғойиб бўлибди. Укам эса йўлида давом этиб, уйга етиб келибди. Шу воқеадан кейин укам икки ҳафта асаблари бузилиб, депрессияни бошидан кечириб, телбанамо бўлиб қолди. Бир неча кун ичида эса эпилепсия аломатлари кўринди. Мен уни Даммом шаҳридаги касалхонага олиб бордим. Шунда айрим дўстларимиз: Укангизга жин тегибди. У,  жинни кўрган. Уни касалхонада даволатишингиз қийин. Уни табибга олиб боринг,– дейишди. Бу гапдан кейин укамни Даммомдаги жин текканларни даволайдиган табибнинг олдига олиб бордим. Табиб бизни қабул қилиб, укамни олдига ўтқазди ва таҳлил ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга салавотларни баралла айтиб, бошқа бир нарсаларни биз эшитмайдиган паст товушда минғирлай бошлади. Сўнгра бир финжонга сув қуйиб, унга Фотиҳа сурасини ва мен ҳаётимда эшитмаган жумлаларни айтиб, сувни укамга ичириб, бир тутам жун берди ва уни укамга туташимизни айтди. (Биз айтганларини қилиб) ҳузурига қайта келдик. Болага яна аввалгидек дуоларни ўқиди ва тавсияларини қилиб: Олдимга олти ҳафтада олти марта келасизлар. Шундан кейингина укангизнинг исмини ёзиб оламиз ва доримиз бор ёки йўқ эканини излаб кўрамиз. Биз болага тутатқилар дудланганини кўрамиз. Кейин Нажрон, Абҳо ва бошқа вилоятларда ҳам тутатқимиз дудланган беморларни кўрамиз,– деди. У, Кувайтлик мижозлари борлигини ҳам айтди. Иккинчи томондан, мазкур табиб сизга шунча пул берасан демайди, аксинча, берган пулингизни олади. Укамнинг соғлиғига келсак, у, Аллоҳнинг изни билан, бутунлай тузалиб кетди.

Ўзимнинг эътиқодим эса, тўғри эътиқод бўлиб, манфаат ва зиённи берган ёлғиз Аллоҳ таоло эканига ишонаман. Мен мазкур табиб олдига борар эканман ва ҳар замон укамга Аллоҳ таологина шифо беришини эътиқод қилганман. Мен сиз жаноблардан шуни сўрамоқчиман: Мазкур табиб олдига укамни олиб бораверайми ёки менга бошқа насиҳатда бўласизми?

Иккинчидан, бу табибнинг одамларни юқоридаги услуб билан даволаши шаръий нуқтаи назардан тўғрими?

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси жавоб беради (Фатво № 6913):

Агар ҳолат сиз айтгандек бўлса, сизнинг укангизга жин тегибди. Унинг давоси эса Фотиҳа, Ихлос, Фалақ, Нос ва бошқа суралар, Оятул Курсий ва бошқа оятлар ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан саҳиҳ йўллар билан собит бўлган зикру дуолар билан бўлади. Масалан шу дуолар билан:

))أُعِيذُكَ بِكَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لاَمَّةٍ((

«Сизни Аллоҳнинг тўкис сўзлари билан барча шайтон, ҳашарот ва маломат қилгувчи кўздан қўрийман» (Имом Бухорий 3371. Шунга ўхшаш маънода: Абу Довуд 4737, Термизий 2060, Ибн Можа 3525, Имом Аҳмад 1/236, 270; Ҳоким 3/167).

))أَذْهِبِ الْبَأْسَ رَبَّ النَّاسِ ، اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي ، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ((

«Одамлар Робби, мусибатни кетказ! Бирон касалликни қўймайдиган шифо бер, Сен шифо бергувчисан ва Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ!» (Имом Бухорий 7/171, Имом Муслим (Нававий шарҳи билан) 14/180, 181; Абу Довуд 3883, 3885 ва шу маъноларда: 3890, Термизий 973, Ибн Можа 3530, Байҳақий «Сунан» 3/381, 9/350).

Укангизнинг касалига ўқишингиз ёки ўзи ўқиши мумкин бўлган кўпроқ дуолар учун шайхулислом Ибн Таймийя раҳимаҳуллоҳнинг «ал–Калимут Тоййиб», аллома Ибн Қоййимнинг «ал–Ваабилус соййиб» ва Имом Нававий раҳимаҳуллоҳнинг «ал–Азкор» китобларига мурожаат этишингиз мумкин.

Биз сизга мазкур табибнинг олдига укангиз ва бошқаларни даволатиш учун қайта бормасликни насиҳат қиламиз. Чунки, табиб Фотиҳа сурасини ўқиб тўғри қилган бўлсада, у билан бирга финжондаги сувга хуфёна дуолар ҳам ўқиб, ичирибди. Унинг хуфёна қилган дуолари шайтоний азойим ёки жинлардан ёрдам сўраш ҳам бўлиши мумки. Агар шундай бўлса, бу, фолбинлик ҳисобланади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса фолбинлар ҳузурига боришни таъқиқлаганлар. Шаръий дам солиш – руқя фолбинларга боришдан беҳожат қилади. Табибнинг Нажрон, Абҳо ва бошқа жойлардаги мижозларини ҳам даволай олиши унинг фолбинлиги ва жинларни ишга солганидан даракдир.

Аллоҳ таоло укангизга шифо берсин ҳамда биз ва сизларни ҳидоятида устивор қилсин!

Тавфиқ Аллоҳдандир. Аллоҳ пайғамбаримизга, Унинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин.

 

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси:

Раис:              Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Боз

Раис ноиби:  Абдурраззоқ Афифий

Аъзолар:       Абдуллоҳ ибн Қаъуд ва Абдуллоҳ ибн Ғудайён

Жин одамни бошқарадими?

Савол: Баъзи одамларга жин тегса: Унинг жин ҳожаси ёки шайхи бор!,– дейишади. У жин эса ё кофир ёки насроний бўлиб, жин теккан одамни шариатга зид бўлган намоз ўқимаслик ёки черковга бориш ёхуд кучи етмайдиган ишларга ундаши, у ишларни қила олмаса қийнаши мумкин. Жинлардан қутилишнинг шариатга мос йўли борми?

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси жавоб беради (Фатво № 5802 – 3):

Жинларнинг инсонга тегиши бор гап. Жин ўзи теккан одамни ҳаром нарсаларга буюрса, мазкур одам шариатга маҳкам боғланиши ва жинга итоат этмаслиги керак. Агар жин у одамни қийнаса унинг шарридан Аллоҳга сиғиниши, ўзини Қуръон ўқиш, шаръий паноҳ сўраш дуолари ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан собит бўлган зикрлар билан ҳимояланиши керак. Фотиҳа, Ихлос, Фалақ ва Нос сураларини ўқиб қўлига дам солиб, қўллари билан юзи ва танасининг қўли етган жойигача силаши ва яна айни сураларни ўқиб қўлига дам солиб, қўллари билан юзи ва танасининг қўлларига етган жойигача силаши, яна қайта учинчи марта айни ишни такрорлаши ва Қуръоннинг булардан бошқа суралари, оятлари ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан саҳиҳ йўллар билан собит бўлган зикрларни шифо бериши ва жину шайтонлардан асраши учун Аллоҳга ёлбориб, ўқиши керак.

Кенгроқ маълумот учун шайхулислом Ибн Таймийя раҳимаҳуллоҳнинг «ал–Калимут Тоййиб», аллома Ибн Қоййимнинг «ал–Ваабилус соййиб» ва Имом Нававий раҳимаҳуллоҳнинг «ал–Азкор» китобларига мурожаат этишингиз мумкин. Чунки, уларда ҳам ўқиб дам солишингиз мумкин бўлган талайгина дуолар бор.

Тавфиқ Аллоҳдандир. Аллоҳ пайғамбаримизга, Унинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин.

 

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси:

Раис:              Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Боз

Раис ноиби:  Абдурраззоқ Афифий

Аъзолар:       Абдуллоҳ ибн Қаъуд ва Абдуллоҳ ибн Ғудайён

Тутуруқсиз гапира бошлади …

Савол: Биров касал бўлса тутуриқсиз гапира бошлайди. Одамлар: Уни жин чалибди!,– дейишади. Шу гап тўғрими ёки йўқми? Кейин, қорини олиб келишади ва у, одамга одатдаги ҳолатига қайтгунича (оят) ўқийди. Тўйларда ҳам куёвга махсус дуоларни ўқишиб иқтидорсиз қилиб қўйишади ва у, қайлиғига жинсий яқинлик қила олмайди. Шу ҳам тўғрими ёки нотўғрими?

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси жавоб беради (Фатво № 4306 – 5):

Аввало, жинлар Аллоҳ таолонинг махлуқотларидан бири бўлиб, улар Қуръон ва ҳадисларда эслатилган. Улар ҳам ибодат қилишга таклиф қилинган махлуқлар бўлиб, мўъминлари жаннатга, кофирлари эса жаҳаннамга киради. Жин тегиши эса ҳаётда бўлиб турган ишдир. Жин теккан одамларни Қуръон Карим оятлари ва машруъ бўлган дуолар билан даволанади.

Иккинчидан, никоҳ куни ёки чимилдиқ кечаси куёвнинг иқтидорсиз бўлиб, қайлиғи билан қовуша олмаслиги, сеҳр туфайлидир. Сеҳр қилиш ҳаром бўлиб, у билан шуғулланмаслик керак. Жоду иши билан шуғулланишнинг таъқиқи Қуръон ва суннатда баён қилинган. Шу боис, сеҳргарнинг жазоси ўлимдир.

Тавфиқ Аллоҳдандир. Аллоҳ пайғамбаримизга, Унинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин.

 

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси:

Раис:              Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Боз

Раис ноиби:  Абдурраззоқ Афифий

Аъзолар:       Абдуллоҳ ибн Қаъуд ва Абдуллоҳ ибн Ғудайён

Қуръон ўқиб дам солиш

Савол: Қуръон билан даволаниш, дам солиш, Муъаввазот сураларини ўқишга одатланиш ва Қуръондан туморлар ясашнинг ҳукми нима?

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси жавоб беради (Фатво № 2392 – 4):

Аввало, Қуръон билан даволаниш, Абу Саид Худрий разияллоҳу анҳудан икки «Саҳиҳ» ҳадислар девонида нақл қилинган ҳадисга кўра, жоиздир: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам асҳобларидан бир нафар одамлар сафарга чиқиб, араб қабилаларидан бирида қўноқладилар ва ўзларини меҳмон қилишларини сўрадилар. Бироқ қабиладагилар уларни меҳмон қилишдан бош тортдилар. Баногоҳ, қабила сардорини чаён чақиб олди ва қўлларидан келган барча нарсани қўллаб кўрсаларда нафи тегмади. Ичларидан баъзилари: Қўноқлаётган анави нафарнинг олдига боринглар. Шояд уларнинг ичида бу ҳақда бирон маълумот бордир,- дейишди. Нафар олдига келиб: Эй жамоат, сардоримизни чаён чақиб олди ва биз қўлимиздан келган барча нарсани қилсак-да фойдаси бўлмади. Шунинг учун ичингизда (уни даволай оладиган кишининг маълумоти) борми?,- дедилар. Битталари: Ҳа, мен дам соламан. Лекин, сизлардан меҳмон қилишингизни сўрасак рад этдингиз. Бизга бирон нарса бермасангиз дам сола олмайман,- деди ва улар билан бир неча қўйга келишди. Бориб дам солганида бемор худди тушовдан қутилган (туя)дек, довдирамай юра бошлади. Қабиладагилар келишилган қўйларни бердилар. Нафардагилар (қўйларни кўриб): Орамизда бўлиб беринглар!,- дейишди. Дам солган одам эса: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдига боргунча бўлишманглар. Биз бўлган воқеъани Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга айтиб, Унинг нимага буюришига қараймиз,- деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига келиб, бўлган воқеъани айтиб беришди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Унинг руқя эканини қаердан билдингиз?! Тўғри қилибсизлар, (қўйларни) бўлишиб олинглар! Бўлиширкан менга ҳам бир ҳисса ажратинглар!»– дедилар» (Имом Бухорий 2156, Имом Муслим 2201, Термизий 2063, Абу Довуд 3418, Ибн Можа 2156, Имом Аҳмад 3/50). Бу ҳадис Қуръон билан даволаниш машру эканига далолат қилади.

Иккинчидан, Қуръондан тумор қилиб олиш – гуноҳ йўлини тўсиш учун туморлар тақишнинг ҳаром эканига далолат қиладиган ҳадисларнинг умумий маъноларига биноан айтилган уламоларнинг қувватли қавлларига кўра, жоиз эмасдир.

 

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси:

Раис:              Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Боз

Аъзо:             Абдуллоҳ ибн Қаъуд

Эшикдан кирган одам учун ўриндан туриш

Савол: Эшикдан кирган одам учун ўриндан туриш ва уни ўпишнинг ҳукми нима?

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси жавоб беради (Фатво № 2294):

Биринчидан: Кириб келган одам учун ўриндан туриш ҳақидаги саволга, шайхулислом Ибн Таймийя раҳимаҳуллоҳ шаръий далилларга асосланган қониқарли жавобни берган. Биз, ўша жавобни мавзуга муносиб бўлгани боис, бу ерда келтирамиз. Шайхулислом раҳимаҳуллоҳ шундай деди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва рошид халифалар замонида яшаган салафлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни ҳар кўрганларида, замондошларимиздан кўплари қилаётганидек, ҳадеб ўринларидан туравермас эдилар. Балки, Анас ибн Молик разияллоҳу анҳу бу ҳақда: «Саҳобалар ўзларига Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан кўра севимлироқ одам йўқ бўлишига қарамай, У зот келсалар, ёқтирмагани сабабли, ўринларидан туришмас, узоқ сафарда бўлсалар кутиб олиш учун ўринларидан турар эдилар»—  деди (Термизий 5/90).

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Икрима разияллоҳу анҳу учун ўринларидан турганлари нақл қилинган (Имом Молик ривояти, «Тамҳид» 12/52).

Саъид ибн Муоз разияллоҳу анҳу келганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ансорларга: «Сардорингиз учун оёққа турингиз!»- дедилар (Имом Бухорий 7/135, Имом Муслим (Нававий шарҳи билан бирга) 12/92, Абу Довуд 5/390, 391). Саъд разияллоҳу анҳу Қурайза қабиласи устидан ҳукм қилиш учун кетган ва улар унинг ҳукмига рози бўлишган эди.

Одамлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам замонидаги салафлардан ўрнак олишлари лозим. Чунки, улар авлодларнинг энг яхшиларидир. Каломларнинг энг яхшиси – Аллоҳнинг каломи, йўлларнинг энг яхшиси эса Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг йўлидир. Ҳеч ким энг яхши одам ва энг яхши авлод йўлидан бошқа йўлларга оғмасин!

Итоатли банда ўз дўстларининг одатий учрашувларда ўринларидан туриб кўришишларига рози бўлмаслиги керак. Шундай бўлсада бирон сафар ёки бошқа ишлардан қайтган одам бўлса ва одамлар ундай ҳолатдаги одамларни ҳурмат юзасидан тик туриб кутиб олишлари анъана бўлса ва тик туриб кутиб олинмаса ҳурматсизлик ҳисобланса, бунинг учун ўриндан туриш яхшидир. Чунки ўриндан турмаслик, кин ва адоватларга сабаб бўлиши мумкин. Агар одамларнинг одати суннатга мувофиқ бўлса, ўриндан турмаслик келган одам учун ҳурматсизлик ҳисобланмайди. Бу туриш, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «Кимни ўзи учун одамларнинг ўринларидан туришлари қувонтирса, жойини жаҳаннамдан тайёрлаб олсин!» ҳадисидаги ўриндан туриш эмас (Абу Довуд 5/398, Термизий 5/90). Бу ҳадисда тилга олинган одам ўзи ўтирган ва бошқаларнинг туришларини хоҳлаган одамдир. Келган пайтида ўринларидан туришларини истаган одам эмас. Шунинг учун (уламолар) «унинг келишига турдим» жумласи билан «унинг учун турдим» жумласи орасини айирдилар. Келаётган одам учун ўрнидан турган одам, туришда бир хил кўринсада, ўтирган одам учун ўриндан туришнинг аксидир. (Имом Муслим раҳимаҳуллоҳнинг «Саҳиҳ» ҳадислар девонида) «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам беморлик пайтларида ўтириб, саҳобалар эса тик туриб намоз ўқидилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларни ўтириб намоз ўқишга буюрдилар ва: «Мени ажнабийлар бир-бирларини эъзозлаганидек эъзозламанглар!», дедилар» (Имом Муслим (Нававий шарҳи билан) 4/133, Абу Довуд 5/398, Ибн Можа 2/1261).

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз раҳбарлари учун ўринларидан турадиган ажнабий халқларга ўхшаб қолмаслик учун, намозда ўзлари ўтирган пайтларида саҳобаларнинг тик туришларини таъқиқладилар ва: «Мени ажнабийлар бир-бирларини эъзозлаганидек эъзозламанглар!», дедилар.

Буларнинг барчасининг хулосаси эса, салафнинг одат ва ахлоқларига тобеъ бўлиб, уларга амал қилишга имкони борича ҳаракат қилишдир. Агар биров биз айтгандек тушунмаса, буларнинг одат эканини билмаса ва одамлар одатига кўра муомала қилишни тарк қилишда фасод келиши аниқ бўлса, кичикроқ манфаатдан воз кечиб каттароғини қилинганидек, келиши эҳтимол бўлган катта фасоддан сақланиш учун кичикроқ фасодни қилинади» (Шайхулислом Ибн Таймийя «Мажмуъу фатаава» 1/374 ва ундан кейинги бетлар).

Шайхулислом Ибн Таймийя раҳимаҳуллоҳ қаламга олган мавзуни икки «Саҳиҳ» ҳадислар девонида Каъб ибн Молик разияллоҳу анҳу ва унинг йўлдошининг тавбаларини Аллоҳ таоло қабул қилган қиссада Каъб разияллоҳу анҳу масжидга кириб келганида Талҳа ибн Убайдуллоҳ разияллоҳу анҳу ўрнидан туриб, Каъб томон катта одимлар ташлаб юриб келгани, салом бергани ва тавбасининг қабули билан табриклагани, бироқ, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бунга эътироз этмаганларининг нақл қилиниши, қувватлайди (Имом Бухорий 5/130 ва ундан кейинги бетлар, Имом Муслим (Нававий шарҳи билан) 17/87 ва ундан кейинги бетлар).

Бу – кириб келган одамни кутиб олиш, у билан қўл бериб сўрашиш ва салом бериш учун ўриндан туришнинг жоиз эканига далолат қилади. Шунга ўхшаш ҳадис ҳам нақл қилингандир: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қизлари Фотиманинг олдига кирса Фотима ўрнидан турар, отасининг қўлларини ушлар ва ўтирган жойига ўтқазар эди. Фотима разияллоҳу анҳо кирган пайтида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам ўринларидан турар, қизининг қўлидан ушлар ва ўз жойига ўтқазар эдилар» (Абу Довуд 5/391, Термизий 5/70). Бу ҳадисни Термизий ҳасан деди.

Иккинчидан: ўпиш ҳақида. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан унинг машру эканига далолат қилган ҳадис нақл қилинган. Оиша разияллоҳу анҳо айтди: «Зайд ибн Ҳориса келганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам менинг уйимда эдилар. Зайд келиб эшикни қоқди ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг устларида кийими йўқ, кўйлакларини қўлида судраб, Зайд учун ўринларидан туриб юра бошладилар. Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни бундан на аввал ва на кейин кийимсиз кўрмадим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Зайдни қучоқладилар ва ўпдилар».

Бу ҳадисни Термизий ривоят қилди (Термизий 5/76) ва ҳасан ҳадис эканини айтди. Ҳадисдаги «кийими йўқ» жумласининг маъноси: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам усталирда кўйлаги йўқ, бироқ изор – лунгилари бор эди. Ушбу ҳадис кириб келган одамга шундай қилиш жоиз эканини ифодаламоқда.

Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу айтди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам (набираси) Ҳасан ибн Алийни ўпдилар. Буни кўрган Ақраъ ибн Ҳаабис: Менинг ўнта ўғлим бор ва мен улардан биронтасини ҳам ўпмадим,- деганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Шафқат қилмаган шафқат кўрмайди!»– дедилар». Муттафақун алайҳ (Имом Бухорий 7/75, Имом Муслим (Нававий шарҳи билан) 15/76, Термизий 4/318, Имом Аҳмад 2/69).

Бу ҳадис, шафқат ва марҳамат бобидан ўпишнинг машру эканини кўрсатмоқда. Оддий учрашувларда ўпишнинг машру эканига далолат қиладиган бирон ҳужжат йўқ. Бундай пйтларда қўл бериб сўрашиш етарлидир. Қатода разияллоҳу анҳу: Мен Анасга: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам асҳоблари ичида қўл бериб сўрашиш бормиди?- деб сўрасам: Ҳа,- деб жавоб берди, деди (Имом Бухорий 7/136, Термизий 5/75).

Анас разияллоҳу анҳу айтди: «Яманликлар келганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Яманликлар келди. Улар қўл бериб сўрашишни илк бошлаганлардир»– дедилар». Бу ҳадисни Абу Довуд раҳимаҳуллоҳ соғлом санад билан ривоят қилди (Абу Довуд 5/389).

Бароъ ибн Озиб разияллоҳу анҳу айтди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Икки мусулмон учрашгач қўл бериб сўрашишар экан, улар айрилишларидан илгари Аллоҳ уларни мағфират қилади»- дедилар». Бу ҳадисни Абу Довуд (5/388), Термизий (4/74), Имом Аҳмад (4/289, 303) нақл қилдилар. Термизий бу ҳадисни саҳиҳ деди (Ибн Можа 2/1220).

Анас разияллоҳу анҳу айтди: «Бир одам: Ё Расулуллоҳ, айримларимиз биродари ёки дўсти билан учрашса унга эгилса бўладими?,- деб савол берди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Йўқ»,- деб жавоб бердилар. – Уни қучоқлаб ўпадими?- деди. – Йўқ,– деди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. – Унинг қўлини олиб сўрашадими?-  сўради ҳалиги одам. – Ҳа,– деб жавоб беридалар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам». Термизий бу ҳадисни ривоят қилди ва: Ҳасан ҳадисдир. Бироқ, санади заифдир, деди (5/75). Чунки, Ҳанзала ибн Садусий илм аҳллари тарафидан заиф ўлароқ қабул қилинган. Шояд Термизий раҳимаҳуллоҳ бу ҳадисни бошқа ҳадисларда далолати бўлгани учун ҳам ҳасан ўлароқ қабул қилгандир.

Имом Аҳмад, Насоий ва бошқа муҳаддислар соғлом (саҳиҳ) санад билан қуйидаги ҳадисни нақл қилдилар. Термизий раҳимаҳуллоҳ Софван ибн Ассол разияллоҳу анҳудан саҳиҳ санад билан ривоят қилади: «Иккита яҳудий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан тўққизта мўъжиза ҳақида сўрадилар. Улар саволларига жавоб берган Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қўллари ва оёқларини ўпдилар ва Сизнинг пайғамбар эканингизга гувоҳмиз!,- дедилар» (Термизий 2734, Насоий «Мужтабаа» 4087, Имом Аҳмад 4/239, 240, Ибн Можа 3705).

Табароний раҳимаҳуллоҳ яхши санад билан Анас разияллоҳу анҳудан ривоят қилди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг асҳоблари қўл бериб сўрашишар, сафардан қайтсалар қучоқлашишар эдилар» (Ҳайсамий «Мажмаъуз завааид» 8/36). Буни аллома Ибн Муфлиҳ «ал-Аадаабуш шаръийя» китобида қаламга олди.

 

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси:

Раис:              Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Боз

Аъзо:             Абдуллоҳ ибн Ғудайён